Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS)

De Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS) werd op 3 juli 1845 opgericht, als de rechtsopvolger van de maatschappij die de spoorlijn Amsterdam–Utrecht–Arnhem had aangelegd. Dat was gebeurd met het wettelijk voorgeschreven breedspoor van 1950 mm. Ook de HIJSM gebruikte dat breedspoor. Later zijn alle spoorlijnen versmald tot normaalspoor.

Het belangrijkste kunstwerk in het net van de NRS was de IJsselbrug bij Westervoort, de eerste spoorbrug over een van de grote rivieren.

Tegen betaling van 2500 gulden was de NRS bereid een halte in Bunnik te openen. Op 20 mei 1884 stopte hier de eerste trein.

Andere lijnen van de NRS waren Utrecht-Rotterdam Maas, Gouda-Den Haag, Harmelen-Breukelen en Zevenaar-Kleef. Daarnaast exploiteerde de NRS de spoorlijn Woerden-Leiden, de stoomtramlijn van Den Haag naar Scheveningen, en de tramlijn Ede-Wageningen.

In 1890 werd de NRS overgenomen door de Staat der Nederlanden, die de exploitatie in handen gaf van de Staatsspoorwegen (SS). Het materieel van de NRS werd verdeeld over de Staatsspoorwegen (SS) en de Hollandse IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM).



Rhijnbogen

In 1889 nam de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij de locs 101-109 in gebruik. Ze waren gebouwd door Sharp, Stewart & Co (later North British Locomotive Comp.) in Glasgow. Later kwamen ze terecht in het locomotiefpark van de HSM, die er tussen 1891 en 1903 nog eens vijftig liet bouwen. De locs waren voorzien van loopwielen in een draaistel, bogie in het Engels, en werden daarom "Rhijnbogen" genoemd. In het Spoorwegmuseum is loc NRS 107 (ex-NS 1604) bewaard gebleven.

Foto rechts: vertrek van een trein uit Hilversum, omstreeks 1910, met een loc uit de serie 350-408 van de HSM. Foto onder: loc 107 in het Spoorwegmuseum, 9 juni 1973.


De lijn Amsterdam - Utrecht - Arnhem

Utrecht, 21 augustus 2006. Aan de spoorlijn Amsterdam-Arnhem moet station Utrecht genoegen nemen met de kilometeraanduiding 35, zoals te zien is aan een oud bordje halverwege spoor 8.

Dit is een van de oudste spoorlijnen van Nederland, de door de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS) aangelegde lijn naar Duitsland. Het bordje 35 stamt uit de tijd dat Weesperpoort het nulpunt was. In november 2011 is het verdwenen.


Zeven kilometer bij station Utrecht vandaan, bij km 42, ligt station Bunnik. Nog iets verder wordt km 42,5 bereikt, waar ik op 9 juni 2006 deze foto maakte. De machinist is Dolf Dijkstra. Deze "Rhijnspoorweg" was aanvankelijk in breedspoor uitgevoerd, maar dat bleek toch niet zo handig te zijn toen men eenmaal Duitsland had bereikt, want daar gebruikte men overal normaalspoor. Tussen 1852 en 1864 zijn alle Nederlandse breedspoorlijnen omgebouwd tot normaalspoor.


De Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij t/m 1890. Door N.J. van Wijck Jurriaanse. Uitg. Wyt, Rotterdam 1975. ISBN 9060075471. De geschiedenis van de HIJSM begon in 1839, met de breedspoorlijn van Amsterdam naar Haarlem, het begin van de "oude lijn" naar Rotterdam. Het boekje behandelt de geschiedenis tot 1890, toen het materieel van de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij werd overgenomen.


Zie ook:




vorige       start       omhoog