Nieuw op deze site

Hieronder vind je een selectie uit recent werk. De laatst toe­gevoegde onderwerpen staan meestal, dus niet altijd, bovenaan. Na enige tijd verhuizen ze naar een van de thema's op deze site. Die thema's vind je links in het scherm. Nieuwe of recent aan­gepaste thema's vind je in het gele kader rechts.

Iets zoeken? Raadpleeg de uitgebreide index of gebruik de tijdlijn.

Voor dagvers nieuws zie de agenda.




NVBS Actueel, mei 2017

De editie van mei van NVBS Actueel – de nieuwsbrief van de NVBS – is verschenen. Een greep uit de onderwerpen: een portret van Evert van Laar (79), Lid van Verdienste van de NVBS, tips voor een weekendje weg of dagje uit in Brugge en Maldegem (België) en er is nieuws van de IJmuider lijn. Railtips gaat over de diesellocs van de serie 218 in Duitsland en bejaarde trams in München. Toen en... toont de tram bij de Rotterdamse Euromast. Plus: Zoek­plaatjes en de handige Link van de maand. Gratis voor leden en niet-leden van de NVBS. Abonneer je direct (zonder ver­plich­tin­gen) en ontvang de volgende edities in je inbox. Lees verder op www.nvbs.com/nieuwsbrief.


Voorplaat van de week

Bunnik, 21 mei 2017. Zwitserse krokodil van Märklin. Aan de haak een wagentje van Maggi.



Oudste rijdende stoomloc getest!

Tot ver in de stad Hoorn klinkt de hoge stoomfluit. Voor de kenners onmiskenbaar: dit is een NS-stoomlocomotief. En een bijzondere: het oudste zelf rijdende voertuig in Nederland. Na een restauratie van 10 jaar wordt stoomlocomotief NS 6513 inmiddels aan een reeks tests onderworpen, voordat ze komende zomer de stoomtrams gaat trekken tussen Hoorn en Medemblik.


Machinist Martijn Blokker test loc NS 6513. Foto SHM.

Spannend

Spannend is het allemaal wel voor de mannen die de machine uit 1887 hebben gerestaureerd. Vier uur nadat het vuur is aangestoken werd op die zaterdagochtend in april de regulateur voor het eerst geopend en zette het bijna zestien ton wegende gevaarte zich in beweging. De woorden van de machinist zeggen alles: 'Nou, hij doet het hè?

De oldtimer rondt het testprogramma binnenkort af met een formele toelating van het voertuig op de spoorbaan tussen Hoorn en Medemblik.

Stoomtram in de 19e eeuw

De locomotief speelt een hoofdrol in een presentatie die de Museumstoomtram komende zomer over de stoomtram in de 19e eeuw organiseert. In juli worden alle scholen in de regio uitgenodigd voor een educatieprogramma over de locomotief. In augustus kan iedereen meerijden naar Medemblik met de NS 6513, die vanaf dat moment met Bello en de andere stoomlocomotieven de trams op de museumspoorlijn gaat trekken.

Bron: persbericht SHM, 26 mei 2017



Ode aan de OLDO

Wesepe, 20 mei 2017. Onthulling van een monument ter herinnering aan de voormalige OLDO: de Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij Deventer-Ommen. Foto Olaf Horn. Meer over de OLDO.


Fortis Expres 2005

Loc 01 1075 van de SSN met de Fortis Expres, 21 december 2005.



De noodzakelijke noodrem

De geschiedenis van de noodrem begint overzichtelijk: de eerste treinen hadden geen noodrem. In noodgevallen kon het treinpersoneel (remmers, conducteurs) de machinist waarschuwen door bijvoorbeeld op een hoorn te blazen. Later kregen stoomlocomotieven vaak een tenderbel. Aan die bel werd een touw gebonden dat langs de hele trein liep. Als iemand aan het touw trok, luidde de bel en wist de machinist dat er wat aan de hand was.

Pas bij de komst van de doorgaande remleiding kregen treinen een echte noodrem. Vroeger was dat vaak een ketting die langs het plafond van de rijtuigen liep en die verbonden was met een klep in de remleiding. Als iemand aan de ketting trok ging de klep open en liep de remleiding leeg. De trein maakte dan een noodstop. Later werd de ketting vervangen door beugels waar je aan kon trekken. Altijd met de bekende waarschuwing dat misbruik strafbaar is.

Wanneer iemand aan de noodrem trekt, kan de trein op een gevaarlijke plek tot stilstand komen. Een brandende trein wil je bijvoorbeeld liever niet in een tunnel laten stoppen. Ook bij treinen vol voetbalsupporters kan de noodrem onhandig zijn. Daarom zijn er systemen gekomen waarbij de noodrem overbrugd kan worden. Wanneer iemand aan de noodrem trekt, krijgt de machinist een signaal. Die kan dan besluiten wat er moet gebeuren. Eigenlijk is hiermee het systeem van de tenderbel teruggekeerd.

Tegenwoordig kan de machinist vaak via een een luidspreker communiceren met degene die aan de noodrem heeft getrokken. De nieuwe Sprinters van de NS hebben zo’n systeem.

De falende Sicherheitsfahrschaltung

Het kan weleens misgaan, bleek op 18 september 2015 in Duitsland, tussen Sinsheim en Heidelberg. Een trein van de S-Bahn stopte niet bij een station waar gestopt moest worden. Ook bij een volgend station reed de trein gewoon door. Toen de passagiers zagen dat de machinist in elkaar gezakt op zijn stoel zat, raakten ze in paniek. Ze trokken aan alle noodremmen die ze in de trein konden vinden, maar er gebeurde niets. Pas toen de machinist na tien minuten weer bij bewustzijn kwam, bracht hij de trein tot stilstand.

Het ging om een treinstel Baureihe 425, waar de Nederlandse SLT van is afgeleid. De noodrem was overbrugd.

Aanvankelijk wilde de DB een onderzoek doen naar het onrechtmatig aan de noodrem trekken. Maar later moest men toegeven dat er toch wat vreemds was gebeurd. Duitse treinen hebben een Sicherheitsfahrschaltung (Sifa), een dodemaninstallatie. Een machinist moet om de 30 seconden laten merken dat hij nog bij bewustzijn is, anders volgt een noodstop. Kennelijk werkte de Sifa niet, of heeft de machinist deze in zijn onderbewustzijn wel bediend.

Ook de Indusi (automatische treinbeïnvloeding) greep niet in. Nu hoeft dat ook niet, zolang de seinen op veilig staan en de trein niet harder rijdt dan toegestaan. Bij een rood sein was de trein dus hoogstwaarschijnlijk wel tot stilstand gekomen. Maar dat wisten die angstige passagiers natuurlijk niet. In plaats van een boete wegens het trekken aan de noodrem, kregen ze een tegoedbon van 50 euro.

Ook in Nederland is iets dergelijks weleens gebeurd. Met een SLT. In een trein waarvan de machinist dacht dat die leeg was, zaten toch nog een paar passagiers. Pas toen die 112 hadden gebeld wisten ze de trein tot stilstand te krijgen.

Lees ook over het noodhamertje.

Het rammelende remcriterium

Een zwak punt van het beveiligingssysteem ATB-EG is het remcriterium. Bij een remopdracht kijkt het systeem alleen naar de stand van de remkraan: reageert de machinist wel op de opdracht? Het systeem kan echter niet controleren of de trein ook werkelijk voldoende remt. Dat blijft de verantwoordelijkheid van de machinist. Een snel rijdende trein kan daardoor door een rood sein schieten. Dat is ook verschillende keren gebeurd, zoals in 2007 bij Harmelen en in 2011 bij Bilthoven.

Bij ATB-NG speelt dit niet. Ook bestaat er een vrije-baanversie van ATB-Vv, maar die werkt maar tot 80 km/uur. Een oplossing zou zijn om een zwaarder remcriterium in te stellen, maar daar wil de NS (nog) niet aan, omdat dit trein­vertragingen in de hand zou kunnen werken. Meer over dit onderwerp.



Crailsheim, 28 augustus 1972. Loc 023 012. Links een trein met een opvolger van de stoomloc: Baureihe 215.


SSN met Spoorwenstrein (filmpje)

Bunnik, 17 mei 2017. De SSN kwam twee keer door Bunnik, om kop te maken in Driebergen. Zoiets filmen we natuurlijk. De bemanning deed z'n best om te fluiten, maar de loc had er weinig zin in.


Uitgewisseld

Boekelo, 9 mei 2017. Voor zover bekend heeft de MBS niet de intentie om de baanvaksnelheid te verhogen tot 140 km/uur. Wat de plannen zijn met dit codewisselsein is mij dan ook niet duidelijk. Hopelijk krijgt dit relict uit de beginjaren van de ATB een iets waardiger plek dan het Boekelose struikgewas. Foto Josbert Lonnee.



Train your car. Affiches voor autoslaaptreinen rond 1960.

Eind jaren 50 zochten de West-Europese spoorwegmaatschappijen een antwoord op het succes van de auto en het toenemende toerisme. Ze introduceerden autoslaaptreinen, waarin toeristen hun auto konden meenemen naar hun vakantiebestemming. Reizigers konden ontspannen in de slaap- en restauratierijtuigen terwijl de spoorwegen het zware werk deden.

Affiches voor de autoslaaptreinen — die alleen 's zomers reden — benadrukten dat de vakantie direct kon beginnen, ondersteund met woordspelingen en beeldgrapjes zoals een auto in de handbagage. Hoewel de kosten hoog waren sloegen de autoslaaptreinen aan. De teruggang kwam toen auto's en snelwegen beter werden en vliegreizen goedkoper. Lees het hele artikel op retours.eu.




Kopen?

"Nostalgie op het spoor" door Carel van Gestel. Uitgever Wbooks. ISBN 9789462581883.

Is dit boek zijn 29,95 euro waard? Ik heb het voor u door­gebladerd. Er staan mooie foto's in en Carel van Gestel heeft ongetwijfeld zijn best gedaan op de teksten. De mooiste foto's zijn echter over twee pagina's geplaatst, dus over de vouw van het boek. Een vorm­geversziekte die alleen maar valt uit te roeien als mensen weigeren dit soort boeken te kopen.

Een persoonlijke vraag aan Carel van Gestel: u bent geïnteresseerd in kerkorgels. Maar je gaat toch ook geen orgelpijpen ombuigen? Nou dan!

Lees ook mijn blog Een boek van 6500 euro.



Stoom door Delft (2017)

Delft, 17 mei 2017. Wachtende reizigers zien tot hun verbazing opeens een stoomtrein voorbij komen. De trein is op weg naar het Spoorwegmuseum in het kader van de Spoorwensdagen van NS. Foto Ton Pruissen.


Stoom door Delft (2009)

Delft, 12 juni 2009. SSN-loc 01 1075 is met een trouwtrein op weg van Den Haag naar Rotterdam. Foto Sander de Korte. Ik stond op het perron om dit filmpje te maken. Hierin zie we een bekende filmer over het perron van Delft lopen.


Glasvervoer (2017)

Hilversum Mediapark, 15 mei 2017. Loc 1621 van Captrain is met een glastransport van de firma Broekman Logistics op weg van Rotterdam naar Duitsland. Van een paar pakketten ontbreekt de beschermende verpakking. Wat de achter­grond van deze bijzondere transporten is weet ik (nog) niet. Vroeger maakte Duitsland zelf glas, zie de foto's hieronder.


Glasvervoer (1969)

Herzogenrath, 3 juli 1969. Loc 050 374 ter hoogte van Glaswerke Herzogenrath. Op 22 oktober 1969 fotografeerde ik dezelfde loc 050 374 met een trein vol glasplaten. De machinist zal ongetwijfeld een lastgeving "voorzichtig rijden" hebben gekregen.


Hanweiler-Bad Rilchingen, 17 augustus 1973. Loc 023 036 loopt binnen met een trek-duwtrein uit Saarbrücken.

Loc 023 036 zal de trein weer terugduwen naar Saarbrücken. De machinist klimt van de loc om naar het stuurstandrijtuig te lopen. De stoker blijft op de loc achter om deze te bedienen. Hij krijgt via een soort telegraaf opdrachten door van de machinist. De machinist kan zelf alleen de rem bedienen.



Stoomlocs met trek-duwtreinen

Pionier van de trek-duwtreinen in Duitsland was de Lübeck-Büchener Eisenbahn (LBE). Die liet voor de oorlog al trek­duw­treinen rijden waarbij de regulateur en de rem door de machinist konden worden bediend vanuit een stuurstand­rijtuig. De stoker bleef altijd op de loc, om voor het vuur te zorgen en het ganghendel te bedienen.

Na de oorlog heeft de DB veel locs van de Baureihen 38 en 78 (en een paar van Baureihe 64) geschikt gemaakt voor trek-duwbedrijf. In zijn stuurstand had de machinist alleen de beschikking over een remkraan. De regulateur en het ganghendel werden bediend door een daarvoor opgeleide stoker. Hij volgde de instructies op die de machinist doorgaf via een soort telegraaf. De locs Baureihe 38 kregen een Wannentender, omdat ze daarmee sneller achteruit mochten rijden. Ook diesellocs Baureihe V36 zijn op deze manier gebruikt in trek-duwtreinen.

Eind jaren zestig zijn enige locomotieven van de Baureihen 23 en 65 geschikt gemaakt voor trek-duwbedrijf. Bij de locs van de Baureihe 65 kon de machinist de regulateur op afstand bedienen. Bij de Baureihe 23 moest de stoker zowel het ganghendel als de regulateur bedienen. trek-duwtreinen met Baureihe 65 reden rond Essen, met Baureihe 23 reden ze rond Saarbrücken (zie foto's hierboven).

In het voorstadsverkeer bij Parijs reden trek-duwtreinen waarbij de stoomloc volledig vanuit een stuurstandrijtuig kon worden bediend (système Aubert). Er bleef natuurlijk wel altijd een stoker op de loc om voor het vuur en de stoomdruk te zorgen. Ook bediende hij de zandstrooier als de loc slipte.

Bij moderne diesel- en elektrische locs werkt het allemaal heel anders: die kunnen volledig op afstand worden bediend. Alleen bij de TRAXX schijnt dat ingewikkeld te zijn, zie hieronder. Zie ook het thema over trek-duwtreinen.


Utrecht, 12 oktober 2003. Aan loc 78 468 is nog goed te zien dat deze geschikt was voor de dienst met trek-duwtreinen. Links op de bufferbalk zit de contactdoos voor de kabel waarmee loc en stuurstandrijtuig met elkaar werden verbonden. Via deze kabel konden machinist en stoker met elkaar spreken. Ook liepen via deze kabel de signalen van de telegraaf (Hagenuk-Gerät) waarmee opdrachten werden doorgegeven. De loc heeft ook vier in plaats van de gebruikelijke twee luchtslangen. Bij een trek-duwtrein is een extra luchtleiding nodig vanaf de loc naar de stuurstand, zodat van daaruit de remleiding weer gevuld kan worden na het remmen. De extra luchtslangen hebben een afwijkende koppeling, zodat de aansluitingen niet per ongeluk verwisseld kunnen worden.

In het machinistenhuis van loc 78 468 is de apparatuur voor trek-duwbedrijf nog aanwezig. Het ronde apparaat rechts­onder is de telegraaf. Het werkt op dezelfde manier als de scheepstelegraaf. Op een schip geeft de stuurman hiermee opdrachten door aan de machinekamer: "volle kracht vooruit". De firma Hagenuk is van oorsprong ook bouwer van dit soort apparaten, een andere fabrikant was Fabeg. Het groene ding rechts in het midden hoort bij de luchtcilinder waar­mee de regulateur wordt dichtgeduwd wanneer de machinist remt. Dit apparaat treedt automatisch in werking als de luchtdruk in de remleiding beneden een bepaalde waarde komt. De stoomtoevoer naar de cilinders wordt dan afgesloten. (Niet helemaal, want er moet een beetje stoomdruk overblijven om de trek op het vuur te waarborgen. Anders bestaat het gevaar dat, wanneer de stoker bezig is kolen op het vuur te gooien, er vlammen in het machinistenhuis slaan.) Bij een ingreep van de Indusi wordt de regulateur ook dichtgeduwd.


Trans Europ Express van de Stichting TEE (2007)

Nieuw in Nederland. Een programma over aanwinsten van onze musea. Vandaag de Trans Europ Express van de Stichting TEE in Zwolle. Uitgezonden door de AVRO, 25 augustus 2007. Bonustrack: transport van het TEE-treinstel door Bunnik, 16 september 2007. Het treinstel keerde toen terug van een open dag op 15 september 2007.


Sproeitrein in Hengelo

Hengelo, vroege jaren 50. Foto: collectie Nick Meertens.

De grootvader van Nick Meertens maakte deze foto vanaf de kantine van de fabriek waar hij werkte. Hij fotografeerde veel, maar had geen speciale belangstelling voor treinen. Wellicht is het daardoor toeval dat er een vrij bijzondere trein op de foto staat. Het gaat hier om de toenmalige sproeitrein. Deze trein bestaat onder andere uit twee tot dienstwagen omgebouwde diesel­treintjes (omC) en enkele tankwagens van Amerikaanse origine. De trein wordt getrokken door een stoomloc uit de serie 1700. Niet te zien is het huisje voorop de loc, waarin de man zit die de sproei-installatie bedient.

De foto is te dateren tussen 1951 (toen Hengelo bovenleiding kreeg) en 1957 (het einde van de stoom­tijd). Hierna kwam een dieselloc serie 2400 voor de sproeitrein. Menno Voorloop komt tot een nauwkeuriger datering: Het pand waaruit de foto is genomen staat hoogstwaarschijnlijk aan de Lansinkesweg. We kijken namelijk in de richting van de schoorsteen en waterreservoir van de Koninklijke Weefgoederen Fabriek C.T. Stork (KWF, in de volksmond 'Stork') en de kerk. Het station ligt rechts op de foto. De fabrieksgebouwen van de KWF waren in de oorlog grotendeels verwoest. In 1952 begon men met de bouw van een nieuw fabriekscomplex aan de Geerdinkweg. In of kort na dat jaar zal deze foto zijn gemaakt.



Stoom! Een vlog uit 2010.

Spoorwegmuseum Utrecht, 18 september 2010. Ik bezocht het museum om dat specifieke geurenpalet van kolen, stoom en olie op te snuiven, tijdens het jaarlijkse stoomweekend. Altijd leuk om te zien en te horen, die stoommachines en modellen. Ik maakte ook een dodenrit door "Wereld 3", die is ontworpen door een decor­ontwerpster van de NOS. Ik heb een dvd waarop je haar tevreden ziet rondlopen, alles rustig bekijkend. Ze geeft er totaal geen blijk van dat de bezoekers dat niet kunnen. Die worden in het donker in een karretje rondgereden, en krijgen af en toe een paar seconden lang de tijd om iets in zich op te nemen, voordat het licht weer uitgaat. Net als de televisie zeg maar. Klik hier voor het filmpje.


Directeur Spoorwegmuseum opgestapt

Utrecht, 16 november 2016. Directeur Marten Foppen in de catacomben van het Spoorwegmuseum.

Marten Foppen, directeur van het Spoorwegmuseum, is begin april 2017 geschorst door de raad van toezicht van het museum. Hij werd beschuldigd van fraude en belangenverstrengeling. Hij zou museumgeld hebben gebruikt voor privéfeestjes; ook zou hij opdrachten hebben toegekend aan het bedrijf van zijn vrouw. Ook bij het Dolfinarium, waar Marten Foppen eerder directeur was, zijn onregelmatigheden rond facturen geconstateerd. Eind april werd bekend dat zijn arbeidsovereenkomst met het Spoorwegmuseum met wederzijds goedvinden per 1 juli 2017 is beëindigd. Tot deze datum neemt Marten Foppen verlof. Hij wilde zelf geen reactie geven op dit bericht. (Bronnen: NRC, De Stentor)


Lodewijk Derens, Nederlands eerste spoorwegfotograaf

Amersfoort, 6 mei 2017. In NVBS Centraal werd het boek "Lodewijk Derens, Nederlands eerste spoorwegfotograaf" gepresenteerd. Luud Albers kreeg het eerste exemplaar van dit boek overhandigd uit handen van de auteurs Guus Veenendaal en Remmo Statius Muller. Albers is mogelijk de enige nog levende fotograaf die Derens (1880-1956) persoonlijk heeft gekend. Guus Veenendaal vertelde iets over het leven van Lodewijk (Lou) Derens, waarna Remmo Statius Mulder inging op de vaak moeizame en tijdrovende manier waarop de fotoselectie tot stand is gekomen. In het boek staan zo'n 250 van de ongeveer 900 foto's die Derens heeft gemaakt. Bij elke foto is uitgebreid beschreven wat er op te zien is. Ter aanvulling: de personen op het perron op pagina 76 zijn broer Willem Derens met diens zoontje Gerrit.


   

Amersfoort, 6 mei 2017. Natuurlijk heb ik dit boek direct aangeschaft. Bij de kassa van de NVBS werd ik vastgelegd door Ronald Slaman. Het boek is verschenen bij De Alk. Auteurs Guus Veenendaal en Remmo Statius Muller. ISBN 9789059611764. Gebonden, 21x29,7 cm, 248 pagina's. Prijs € 34,95. Nummer 49 in de boekenreeks van de NVBS.


Meer over Lodewijk Derens
 


Maurice de Hond heeft voorgesteld om de spelling te vereenvoudigen. Dan is er op school meer tijd voor computerles. Hoewel zijn voorstel het waarschijnlijk niet zal halen, brengen sommige mensen het zelf al in praktijk.


Over deze site

Sinds 1967 maak ik foto's van treinen, trams, metro's en andere vormen van openbaar vervoer. Veel Nederlandse spoor­wegen, maar ik heb ook reizen gemaakt om stoom­locomotieven en treinen in diverse andere landen te zien. Ook heb ik films, video's en geluid­opnamen gemaakt.

Wat vind je op deze site

Een veel bezocht onderdeel is de agenda met tips en reis­informatie. Op deze site vind je verder boeken, dienst­regelingen, modeltreinen en andere objecten uit mijn collectie. "Langs de rails" besteedt ook aandacht aan andere onderwerpen. Meestal hebben die met techniek te maken, zoals foto­grafie of computers, maar soms ook niet.

Meer over deze site

Deze site is dus niet alleen bestemd voor de lief­hebber van treinen of de model­bouwer. Het is prettig als je een beetje gevoel voor humor hebt. Meer informatie.

Links naar andere sites

Af en toe controleer ik mijn pagina met links naar andere sites. Ik verwijder dan de websites die niet meer bestaan of die duidelijk niet meer worden bijgehouden. Voor links naar hobby-sites geldt de voorwaarde dat die ook naar mij linken. Klopt er iets niet volgens jou? Laat het me weten!

Digitaal erfgoed

Wat gebeurt er met deze site als ik die zelf niet meer kan bijhouden? Zie "Langs de rails" als digitaal erfgoed.

Contact

Reageren? Vragen? Neem dan gerust contact met mij op. Maar stuur mij geen berichten via Facebook of dergelijke. Gewoon mailen. Dan weet je zeker dat ik het lees en dat jij een reactie krijgt.

De keuze van Google




Nieuw op deze site (vervolg)





vorige       start       omhoog