Negenoog en andere verkeerslichten


   

Utrecht, Vreeburg, 28 juni 2004. Voor bussen en trams bestaat een speciaal stoplicht: het negenoog. Het heet zo omdat er negen lampjes in passen, hoewel het er in de praktijk altijd minder zijn.

Het middelste lampje is oranje. Het heeft dezelfde betekenis als het oranje licht in een gewoon stoplicht: over een aantal seconden wordt het licht rood, je moet remmen als dat veilig kan. Aan weerszijden daarvan zitten twee rode lampjes. Die branden altijd tegelijk en betekenen natuurlijk: stoppen.

Er zijn zes plaatsen waar witte lampjes kunnen zitten. Die witte lampjes betekenen dat de chauffeur mag doorrijden, in de richting die door de lampjes wordt aangegeven, dus rechtdoor, linksaf of rechtsaf. Er komen ook negenogen voor waarin drie witte lampjes kunnen branden, bijvoorbeeld om aan te geven dat zowel rechtsaf als rechtdoor rijden is toegestaan. Vaak komen ook combinaties van negenogen voor, zoals op de foto's hierboven. In bepaalde negenogen kunnen de witte lampjes ook knipperen. Dat betekent: doorrijden toegestaan, maar hou rekening met verkeer dat uit andere richtingen kan komen en dat wellicht voorrang heeft.

Dit verkeerslicht is eenvoudig genoeg, maar je moet het even weten. Automobilisten die op een busbaan zijn beland zijn vaak echter niet op de hoogte (het zijn doorgaans ook niet de meest intelligente weggebruikers) en scheuren dan gewoon door.

De negenoog lijkt ge´nspireerd op de Amerikaanse position light signals.



   

Amstelveen, 28 januari 2003. Negenoog en waarschuwingslicht. Dat het niet altijd goed gaat is te zien op de andere foto's: Utrecht, 5 Mei Plein, 1 juni 2004. Tramstel 5008 ontmoet een Alfa Romeo. De bestuurster kwam met de schrik vrij. De ongevallenbus van Connexxion is hier nog steeds getooid in Westnederland-kleuren.


Vetag en Vecom

Vetag (Vehicle Tagging) is een van de oudste vormen van verkeerslichtbe´nvloeding. In het wegdek zijn inductielussen aangebracht. Bussen en trams met een transponder zenden het door de bestuurder ingestelde lijnnummer door naar de inductielus, zodat het verkeerslicht voor de bus of tram groen (of bij een negenoog wit) wordt. Vecom (Vehicle Communication) is een verbetering van Vetag. Hiermee is niet alleen contact van het voertuig naar de wal mogelijk, maar ook andersom.

Vetag/Vecom kan ook gebruikt worden om wissels van trams in de juiste stand te zetten. Verder wordt Vecom toegepast bij systemen die automatisch haltes weergeven of omroepen. Het systeem heeft hiertoe een plaatsbepalingsfunctie, waarmee onder andere de tachometer-afstand wordt gesynchroniseerd. Met dit systeem is het ook mogelijk om gegevens die tijdens de rit worden verzameld, op te slaan. Ook kunnen bestanden worden geladen. Deze data­communicatie vindt vooral in de remise plaats, terwijl het voertuig stilstaat.

Behalve Vetag en Vecom, die met lussen in het wegdek werken, bestaan er ook diverse radiografische systemen en systemen die gebaseerd zijn op satellietnavigatie.



Berlijn, september 2005. Ampelmann, het Oost-Berlijnse voetgangerslichtmannetje met hoed en haastige beentjes. Zou volgens de autoriteiten moeten plaatsmaken voor een westers model, maar wordt beschermd door fanatieke fans. Er bestaan ook andere varianten; in Hilversum kennen ze vrouwtjes met paardenstaart, in Utrecht hebben ze lichten met Nijntje. Foto Rienk Mebius.


Modern Inventions (1936). Bekijk de hele serie.


Zie ook:




vorige       start       omhoog