Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorwegmaatschappij (NBDS)

De NBDS was opgericht met de bedoeling een snelle verbinding te bieden op de route van Londen naar Berlijn. Vanaf Vlissingen reden boottreinen via Roosendaal en Tilburg naar Boxtel, en vandaar via de eigen NBDS-lijn naar Duitsland. De NBDS heeft altijd een kwakkelend bestaan geleid en ging in 1925 failliet. Van de spoorlijn Boxtel-Veghel-Uden-Gennep naar Wesel in Duitsland is weinig meer over.



Blauwe Brabanders

De NBDS liet vanaf 1880 zes sneltreinlocs bouwen, de nummers 30 t/m 36. Aan hun kleur dankten ze hun bijnaam "Blauwe Brabanders". Ze waren bestemd voor de mailtreinen van Vlissingen naar Duitsland, maar hier kwam bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog een eind aan. Na het opheffen van de NBDS gingen de locs over naar de SS. De laatste loc, gebouwd in 1920, kwam direct bij de SS in dienst en heeft dus geen NBDS-nummer meer gehad. Bij de NS werden de acht locs genummerd 3501-3508. Ze deden toen voornamelijk dienst voor lichte personentreinen. De laatste machines werden in 1946 afgevoerd.


Spoorwegmuseum, 25 februari 2011. Model van een "Blauwe Brabander". Loc NBDS 31, later NS 3501.

Machinist op een NS 3500 in 1925. Foto gemaakt door tractieopzichter Schekkerman.


Goederenlocs

In 1917/18 bouwde Hohenzollern twee goederenlocs voor de NBDS, die de nummers 118 en 119 kregen en later door de SS werden overgenomen. De SS had zelf ook twee locs van dit type gekocht. Bij de NS kregen deze vier goederenlocs de nummers 4501-4504. Na de oorlog werden ze vernummerd 4251-4254.


Loc SS 1302 (oorspronkelijk NBDS 119). In 1918 kreeg deze loc het NS-nummer 4502, in 1945 werd dat 4252.

Leiden, 12 november 2004. Goederenloc 119 van de NBDS met een lange goederentrein passeert een motorrijtuig type omBC. Modellen van het Spoor 1 Genootschap.


Duits Lijntje / Boxteler Bahn

Stoomloc 1645 in Boxtel, met een trein richting Gennep. De foto zal tijdens de oorlog zijn gemaakt (zie de verduisterde frontseinen). Loc 1645 is in 1947 uit dienst gegaan. De spoorlijn van Boxtel via Gennep naar Wesel - het Duits Lijntje of Boxteler Bahn - is na de oorlog in fasen buiten gebruik gegaan en uiteindelijk afgebroken. Fotograaf onbekend, collectie Nico Spilt.


Monument in Gennep

Gennep, 2 juni 2015. Loc 94 1640 als monument ter herinnering aan de Noord-Brabantsch Duitsche Spoorweg­maatschappij, die in Gennep een groot emplacement had. Hier is nu niets meer van terug te vinden. De fraaie locs van de NBDS, de Blauwe Brabanders, zijn allemaal gesloopt. De Pruisische T16' die nu in Gennep staat heeft niets met de NBDS te maken.


Spoorbrug Gennep

De overval op de brug bij Gennep (1940) (pdf)


Gedenkschrift. Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorwegmaatschappij en Spoormonument Lok 94 te Gennep. Samensteller W.S. van Dinter. Uitgave van de Noord Limburgse Boekhandel, Gennep 1982.

Brochure uitgegeven ter gelegenheid van de officiŽle presentatie van 'Lok 94' als monument in Gennep. Het eerste deel bestaat uit een geschiedschrijving van de NBDS, tot aan het opbreken van de laatste restanten, waaronder in 1973 de spoorbrug over de Maas. In het tweede deel een verslag van de verwerving van loc 094 630* van de DB, het transport naar Gennep en de ingrijpende restauratie die daarop volgde.

Achter in de brochure staat abusievelijk 094 530.


De Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij, de Vlissinger Postroute. Door Vincent Freriks en Hans Schlieper. Uitg. Uquilair, 2008. ISBN 9071513653. Deel 42 in de boekenreeks van de NVBS.

Geschiedenis van de NBDS, die de spoorlijn Boxtel via Gennep naar Wesel exploiteerde. Deze lijn vormde onderdeel van de belangrijke postverbinding van Londen via Vlissingen naar Berlijn. Met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kwam dit internationale vervoer echter stil te liggen en de NBDS ging ten onder.


Der blauwe Brabant. Die Geschichte der Boxteler Bahn. Michael Lehmann. Heimat- und Verkehrsverein Uedem, 1998. ISBN 3980222942. Geschiedenis van de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorwegmaatschappij.

Op het omslag een "Blauwe Brabander" van de NBDS.


Spoorzoeken. Langs de littekens van een tijdperk. Door Kees Volkers. Europese Bibliotheek, Zaltbommel 2003 (2e verbeterde druk), ISBN 9028836594. De auteur beschrijft twintig voet- en fietstochten langs voormalige spoorlijnen in Nederland. Zeventien tochten waren eerder beschreven in de Volkskrant. Daarnaast zijn enkele informatieve hoofdstukken opgenomen, met tips over het spoorzoeken in de praktijk.

De bewandelde lijnen zijn onder andere Boxtel-Uden en Uden-Gennep.


Sporen over Zee. Een uitgave van het Spoorwegmuseum naar aanleiding van de tentoonstelling over het reizen per trein en boot naar Engeland.

In deze tentoonstelling, van 13 oktober 2010 tot 13 maart 2011, onder andere aandacht voor de NBDS, een maatschappij die een snelle verbinding tussen Londen en Berlijn wilde aanbieden via Vlissingen en Gennep.


Zie ook:




vorige       start       omhoog