Crossley-bussen

En enkele aanverwante onderwerpen.


Crossley-bus met door Werkspoor gebouwde carrosserie. Afbeelding uit "Werkspoor 1827-1952", feestnummer van de Werkplaats-courant die verscheen ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan. Collectie Nico Spilt.


Arnhem, september 1951. Crossley-bus van de Nederlandsche Buurtspoorweg Maatschappij (NBM) als lijn 23 naar Veenendaal, kenteken L-55113. De betonnen paal is van de trolleybusbovenleiding. De gebouwen op de achtergrond staan op het noordelijke gedeelte van het Willemsplein, tussen het plein en de plek waar ooit het oude station stond en waar ooit het nieuwe station zal staan. De bushalte staat op het Nieuwe Plein en de bus staat in zuidelijke richting naar de Rijn/Onderlangs. Links, niet te zien, staat het Hotel Haarhuis. Welgeteld één oude boom heeft de tand des tijds en de vooruitgang weerstaan en staat tussen de busbaan richting Arnhem-Zuid. Verder is hier tegenwoordig alleen asfalt, beton, masten en een dicht web van bovenleidingen te zien. Collectie Mike Morant.


Stationsplein Hilversum, 1 september 1960. NBM 1521 ('grote Crossley') ingezet op lijn 34 naar Huizen aan de halte voor het stationsgebouw. Tweede foto: 4 september 1960. NBM 1721 ('kleine Crossley') ingezet op lijn 34 naar Huizen. Foto's Adriaan Pothuizen. Zie ook Bussen op en rond het stationsplein.


Hilversum, 19 september 1960. NBM-bussen op het terrein van de vroegere Gooische Stoomtram. Van links naar rechts de Crossley 1220 (NB-99-02) die in december 1960 buiten dienst gesteld zou worden, de Leyland 4711 (TB-13-08) en de Crossley 2136 (NB-64-64) die in juli 1961 zou worden verkocht naar Drenthe (DABO/EDS). Foto Adriaan Pothuizen.


Model van een andere bus uit het Crossley-tijdperk (circa 1950). Er zijn er echter niet zoveel van gebouwd, waardoor het een vrij onbekend type is. Het is een DAF B510S, type Waukesha 51 S, met een opbouw van Verheul/De Schelde. Bijzonder was de toegankelijkheid van de motor: de grill kon omhoog worden geklapt, waarna de Waukesha-motor in zijn geheel naar voren kon worden geschoven. Een verschil met de Crossleys is de instap vóór de teruggeplaatste vooras. De bouwer van dit model is onbekend, de eigenaar is Henk van der Waarden. Foto Henk Koster (1980).


Dordrecht, 19 mei 1990. Een Crossley-bus van de Nederlandsche Spoorwegen uit 1948. Crossley Motors leverde na de oorlog 925 van dit soort bussen, waarbij in veel gevallen de carrosserie door Nederlandse bedrijven werd gebouwd. Ze werden gebruikt door diverse aan NS gelieerde busondernemingen. Op de bussen deed een conducteur dienst. Die kon uitrusten op een eigen klapstoeltje bij de middendeur.


Hoorn, 1997. Ontmoeting tussen Crossley 1108 (museumbus van de SVA, kenteken NB-55-73) en loc 18 met rijtuig 22 van de Gooische. De bus vervoerde een gezelschap van het Gooisch Vervoer Museum. Foto Henk Koster.

Deze bus is in 1947 opgebouwd bij de firma De Schelde in Dordrecht, op een chassis van Crossley Motors uit Manchester. De carrosserie is uitgevoerd in lichtmetaal. De bus heeft gereden bij Velox in Andelst, NBM Zeist en NTM Heerenveen. In 1954 werd ze verbouwd tot schermbeeldwagen ten behoeve van röntgenonderzoek. In 1970 werd ze door NS geschonken aan de Stichting Veteraan Autobussen, werkgroep Pijnacker, die haar in de oorspronkelijke staat terugbracht. Het is de enig overgebleven Crossley in Nederland.


Leimuiden, 5 mei 1973. Een Ford 59B uit 1947, kenteken NB-33-79. Deed eerst dienst bij de BBA in Breda, later bij de GTW in Doetinchem. Op de lijnfilm staat Vlissingen. Rechts staat bus 1108 van de NBM, een Crossley uit 1947. Op de afgebladderde zijkant staat het NS-logo. Fotograaf onbekend. Achterop de foto staat 0276-9915; een NVBS-nummer? Beide bussen zijn bewaard gebleven; zie www.sva-museumbussen.nl.

Amsterdam CS, 1966. Voormalige NBM 1108, ingericht als "schermbeeldauto" waarin NS-personeel werd doorgelicht. Deze tweede functie is waarschijnlijk de uiteindelijke redding geweest van deze bus, anders was er geen enkele Nederlandse Crossley bewaard gebleven. Foto Aad de Meij.


Een bus van Kras-Tours, kenteken NB-50-72. Dit is een Crossley (mogelijk nummer 1060) met een Domburg-carrosserie. Locatie, datum en fotograaf onbekend.


Opleggerbussen

Utrecht, 12 februari 1949. Opleggerbussen van de Nederlandse Spoorwegen. De NS heeft 240 van dit soort bussen gehad (met 250 trekkers), die werden gebruikt als vervangend vervoer tijdens de wederopbouw van het spoorwegnet. De trekkers waren gebouwd door Crossley Motors in Engeland, de opleggers waren van DAF en de opbouw werd geleverd door Verheul, Aviolanda, Fokker of Werkspoor. Ze deden dienst in het hele land, de laatste tot 1955. De bussen op de onderste foto poseren op het stationsplein voor HGB I. Ze dragen kentekens van de provincie Utrecht (beginnend met een L). Het ronde bord met de letter B betekent dat ze niet op B-wegen mochten komen. Foto's NS, collectie Nico Spilt.


De vader van Wilco Kuiperij heeft als chauffeur gereden op deze opleggerbus. De foto is gemaakt tussen ca. 1950 en 1955, mogelijk in de regio Arnhem/Nijmegen.


Eindhoven, 16 oktober 2010. Model van een opleggerbus, gebouwd door de heer H. van Geffen. Dit is een radiografisch bestuurbaar model, schaal 1:16. De trekker is een DAF Torpedo, een ontwerp uit 1957. Ook de oplegger stamt uit deze periode; dit is een variant van de kort na de oorlog gebouwde opleggerbussen. De kleuren zijn van Philips. Deze bussen werden gebruikt om forensend personeel, onder andere uit België, te vervoeren. Het idee was dat de trekkers dan overdag voor andere transportwerkzaamheden gebruikt konden worden. De opleggerbussen deden dienst totdat ze door de wetgever, vanwege de veiligheid, werden verboden. Het DAF-museum bezit een dergelijke oplegger, maar die staat in het depot. Philips heeft een van deze opleggerbussen verbouwd tot televisiereportagewagen. Deze reportagewagen werd bij de start van de televisie in Nederland uitgeleend aan de NTS. Later nam de NTS deze oplegger over van Philips. Ze werd ingezet als Reportagetrein 1. De latere reportagetreinen van de NTS waren gebouwd op basis van een Commer-chassis.


Luzern, Verkehrshaus der Schweiz, 11 juli 2007. Opleggerbus gebouwd door Ford voor de Flughafen Zürich.



Zie ook:

Websites:




vorige       start       omhoog