Uitgerangeerd

Spoorse objecten die om een of andere reden naast de rails zijn beland. Dat kan een door een bos overwoekerd rijtuig zijn, een eenzame loc op een sokkel, of een bord dat ergens in een grasveldje is beland. Echte museumstukken ontbreken hier, op enkele grensgevallen na.



Hilversum, 5 december 1968. Dg 4263 met conducteursruimte. De wagen is in 1929 gebouwd door Werkspoor en droeg aanvankelijk het nummer ED 4322. De wagen heeft haar laatste actieve jaren gesleten in het fietsvervoer. In 1962 is de wagen afgevoerd. Op de wagen staat een wit kruis, wat betekent dat ze voor de sloop bestemd is. Op sloopwagens kan ook nog een witte stip op de aspotten staan; dat betekent dat de sloper de wielen retour moet leveren. Plotseling was ze verdwenen, later gevolgd door het hele station Hilversum, inclusief de Van Gend & Loos-loods op deze foto.


Hilversum, 9 februari 1969. In het Bloemenkwartier, aan de Goudenregenlaan, bevond zich het Hilversumse "tramdorp". Hier werden vanaf 1947 voormalige rijtuigen van de Gooise Stoomtram als woning gebruikt. Deze noodwoningen moesten in de jaren 70 verdwijnen. Op de foto staat een grote motorwagen, herkenbaar aan de ovalen ramen. Hiervan stonden er vier in het tramdorp: de 10, 14, 16 en 17. De 14 is dankzij de SHM bewaard gebleven. Ik weet niet welk motorrijtuig op de foto staat. Er stonden ook enkele rijtuigen; hiervan zijn de AB 22 en 25 eveneens naar de SHM gegaan.

De motorrijtuigen 10-19 hebben bij de NS dienst gedaan als omBC 501-510.


Bergen-Binnen, 26 juli 1970. Loc 7742 heeft hier vanaf 1960 jarenlang staan te verpieteren in de zeelucht. Tegenwoordig doet Bello dienst bij de SHM.


Valkenburg, 10 augustus 1970. Dienstwagen 180164. Dit is een voormalige vierassige gesloten 20-tons goederenwagen van de HSM. Hiervan werden tussen 1892 en 1899 40 exemplaren in dienst gesteld. Een deel van deze wagens heeft nog de roodbruine kleur gekend zoals de NS die invoerde in 1954. De laatste wagens gingen begin jaren zestig buiten dienst. Enkele hebben hun leven nog gerekt als magazijnwagen of keukenwagen voor de ongevallentrein, zoals de wagen op deze foto.


Coudekerque, 25 september 1970. Loc 3.1192 van de Franse "Nord" in originele staat hersteld, bestemd voor het in Mulhouse te vestigen spoorwegmuseum. De fotograaf was volkomen toevallig in de buurt toen deze loc uit de loods werd gehaald. Van de aanwezige heren mocht hij wel foto's maken, mits deze niet te vroeg zouden worden gepubliceerd. Anders zou geen Engelsman (!) deze locomotief ooit te zien krijgen... Klik hier voor meer.


Linz, 19 september 1971. In een park bij het Hbf stonden enkele stoomlocs op een sokkel. Daaronder "Licaon", de oudste Oostenrijkse stoomloc, uit 1851. Inmiddels bevinden deze locs zich in het Eisenbahnmuseum Strasshof.


Zwolle, 4 augustus 1973. Op een kort spoortje staat restauratierijtuig 51848850001 (voorheen NS 4259), gebouwd in 1950 door SGP Wien. Het rijtuig is in gebruik als opslagruimte voor de CIWL, exploitant van de restauratierijtuigen. In april 1979 is het rijtuig afgevoerd


Werkplaats Haarlem, 27 oktober 1973: wagen 157210. In 1916 door Werkspoor voor de SS gebouwd als snelgoedwagen E 129, later NS E 4081, vervolgens goederentreinbagagewagen Dg 4478, daarna ongevallenwagen 157210. Op de wagen staat een wit kruis, wat betekent dat ze voor de sloop is bestemd. Maar deze wagen is de dans ontsprongen: ze is bij de MBS in Haaksbergen weer te bewonderen als SS E 129.


Purmerend Overwhere, 18 mei 1974. Een O&K-loc als monument, ter beschikking gesteld door aannemersbedrijf N.V. v/h A. de Groot & Zn. De loc is in 1922 gebouwd door Orenstein & Koppel, fabrieksnummer 10145. Een bijzonderheid is de plaatsing van de kolenbakken, die geheel in de cabine liggen. De loc is gekocht via Du Croo & Brauns. Deze naam staat vermeld op het driehoekige plaatje op het machinistenhuis. De aannemer beschikte over twee van deze machines. Na de oorlog zijn de machines in zeer slechte staat teruggevonden. Slechts ťťn is gereviseerd. Aan het eind van de jaren zestig werd zij bij het station Purmerend Overwhere opgesteld. De loc draagt de naam Sandra, naar de kleindochter van de heer Groot. Sinds 1981 bevindt de loc zich bij het Nationaal Smalspoormuseum.


Lingen, 16 augustus 1974. Loc 82 008 is als enige van haar serie bewaard gebleven. Hier staat ze als monument bij de werkplaats, waar tot 1972 nog stoomlocs werden gereviseerd. In 2003 is de loc overgebracht naar het DB-museum in NeumŁnster.


Medemblik, 9 augustus 1977. Verticale compound scheepsstoommachine met bakschuiven. Bouwjaar 1892, bouwer onbekend. Deze machine was, met enkele andere stoommachines, opgesteld in de goederenloods van het station. Inmiddels zijn ze geplaatst in een stoommachinemuseum.


 

Kotten, 19 juli 1998. Restant van de spoorlijn Winterswijk-Borken. Deze lijn, aangelegd in 1880, was een van de twee spoorlijnen die ooit vanuit Winterswijk naar Duitsland liepen. De andere lijn liep naar Bocholt. Winterswijk was vroeger een belangrijk spoorwegknooppunt. Het Nederlandse deel van de lijn naar Borken is in 1989 opgebroken en teruggegeven aan de natuur. Op het Duitse deel zijn de rails tot aan de grens bij Kotten blijven liggen. Wij waren daar een weekje op vakantie.


Maartensdijk, 18 september 1998. Gietijzeren stationsklok aan de gevel van het (inmiddels opgeheven) barometermuseum. De klok is circa 1880 in Duitsland vervaardigd en is in gebruik geweest op een station bij de grens van Nederland. Klik hier voor meer informatie over barometers en stationsklokken.


 

Havenmuseum Rotterdam, 1 februari 2000. Dieselloc 512 is uitgeleend door het Spoorwegmuseum. In het verlengde van de trein is het kantoor van Fortis Bank aan de Blaak te zien. Van hieruit heb ik op 19 mei 2003 de tweede foto gemaakt. De vuurtoren stond vroeger in Hoek van Holland. Klik hier voor meer foto's van dit museum.


 

Heerenveen, 23 april 2005. Vertakkingssein, gebruikt op een plaats waar zowel een aftakking naar rechts als naar links lag. Het seinbeeld geeft aan dat het rechtdoorgaande spoor vrij is, maar ook dat het volgende hoofdsein onveilig staat. De armen zijn aan de achterzijde zwart/wit geschilderd. Langs het perron is de neus van motorrijtuig 41 te zien.


Woerden, 8 augustus 2000. Herinnering aan de drukke overweg die hier vroeger was. De files bij deze overweg hebben zich inmiddels verplaatst naar de tunnel onder het spoor. Klik hier voor meer waarschuwingsborden.


 

Oliestoker 043 196 als 'Denkmal' bij station Salzbergen, 28 februari 2001. In dit bescheiden openluchtmuseum zijn ook verschillende attributen te zien, zoals een handbediende treinaanwijzer die vroeger in Rheine op het perron werd gebruikt. Loc 043 196 heeft tot en met 26 oktober 1977 dienst gedaan, een dag later werd een absoluut stoomverbod van kracht.

Tot september 1977 reden dag in dag uit lange ertstreinen tussen Emden en het Ruhrgebied, getrokken door zware stoomlocomotieven. Om ritten te besparen reden dagelijks drie ertstreinen met in totaal vijftig vierassige zelflossers met een gewicht van 4000 ton. Deze treinen werden "Langer Heinrich" genoemd. Tevens werden de ritten zo gepland dat zo efficiŽnt mogelijk gereden kon worden met zo weinig mogelijk tussenstops. Dit om het water- brandstofverbruik te verminderen, maar vooral om de koppelingen tussen de wagens niet extra te belasten. Als tractie werden meestal twee locomotieven van de Baureihe 44 ingezet, maar ook locomotieven van de Baureihe 41 werden wel samen met een 44'er ingezet. Na tot 23 oktober 1977 nog verschillende bijzondere ritten te hebben gereden werd loc 043 196 vier dagen later aan het dorp Salzbergen verkocht. Op 9 september 1978 werd de loc als monument bij het DB-station geplaatst. Enkele jaren later werd een beschermend dak geplaatst.


Bosch en Duin, 29 september 2002. De spoorlijn Bilthoven-Zeist is vervangen door een fietspad. Langs dat fietspad vind je hier en daar nog aanwijzingen dat er ooit een spoorlijn heeft gelopen, al heeft het rijtuig op deze foto nooit op deze lijn dienst gedaan. Het is namelijk een elektrisch motorrijtuig van de vroegere ZHESM, de eerste elektrische spoorlijn in Nederland. Het is hier na de oorlog als noodwoning terecht gekomen, evenals een ander rijtuig verderop in het bos. Zie ook:

 

Bosch en Duin, eind 2003. Dit is de kiosk die tot 1941 bij de halte Bosch en Duin stond, aan de kruising Spoorlaan-Duinweg. Tegenwoordig is dit een woonhuis aan de Duinweg (foto Huub van Meurs). In 2007 is dit gebouwtje gesloopt om te worden vervangen door een stenen woning. Tweede foto: Bosch en Duin, 20 maart 2005. Bij de de kruising Spoorlaan-Duinweg staat dit paaltje dat aangeeft dat er een ondergrondse 10 kV-leiding ligt. Deze leiding is in 1998-99 gelegd tussende Amersfoortseweg bij Huis ter Heide en het nieuwe onderstation bij Bilthoven. Dat onderstation is gebouwd om langere dubbeldekkers te kunnen laten rijden tussen Utrecht en Amersfoort.


Geldermalsen, 13 april 2003. Locomotor 323 staat nog wel op officiŽle spoorrails, maar ziet er niet best meer uit. Deze Sik is voorbestemd om als statisch monument te Sneek te worden geplaatst.


 

Bilthoven, 3 mei 2003. Julianalaan 94 is nu een woonhuis, maar was vroeger een overwegwachtershuis in de lijn Bilthoven-Zeist. Tweede foto: Baarn, 24 mei 2003. Het vroegere NCS-station van Baarn is veranderd in Eethuys-Cafť "De Generaal". Vroeger moesten de reizigers een paar honderd meter lopen naar het HSM-station. Klik hier voor meer over de door de NCS geŽxploiteerde lijnen naar Zeist en Baarn.


 

Streekmuseum Ommen, 19 augustus 2003. De bedienpost die tot mei 1987 dienst heeft gedaan op station Ommen. Tweede foto: Coevorden, Krimweg, 21 augustus 2003. Stationsgebouw van de DSM (Dedemsvaartsche Stoomtramweg-Maatschappij). Dit gebouw heeft als station dienst gedaan van 1897 tot 1933. Tegenwoordig is het in gebruik als jongerenactiviteitencentrum.


 

Bij Bilthoven, 26 maart 2004. Langs de provinciale weg N234 staat een huis dat van alle kanten is opgetuigd, onder andere met een seinpaal en andere spoorwegattributen. Het bord "Utrecht" wijst de goede kant op, maar is daar niet door de ANWB neergezet. Het huis staat tegenover de zuivelboerderij Boom & Bosch, waar wij onze onbespoten zuivel kopen. De seinpaal is in juli 2005 verdwenen: verkocht via een internetveiling (vraagprijs 150 euro).


Arnhem, 31 augustus 2004. In de hal van de treindienstleiding stond dit oude CVL-toestel als monument opgesteld. Inmiddels is het verhuisd naar het Spoorwegmuseum, dat plannen heeft het tentoon te stellen. Ook het bedieningstableau van Utrecht GE is bestemd voor het museum. Zie ook het thema Seinhuizen.


Amersfoort, hal van de verkeersleiding, 10 juni 2007. Het NX-bedieningstoestel van Naarden-Bussum.


Bochum-Dahlhausen, 30 april 2004. Reconstructie van het kantoor van de depotchef. Klik hier voor meer foto's van dit museum.


Vienenburg (Harz), 5 augustus 2004. Een stel locomotiefwielen op het perron. Die hebben duidelijk niet tot dezelfde locomotief behoord. Ook op het perron van kopstation Bad Harzburg zag ik zo'n stel wielen. En in Baddeckenstedt spotte ik een als monument opgesteld vuurloos locje.


 

Amersfoort, 9 maart 1974 en 11 september 2004. Ladingmallen werden gebruikt om te meten of de lading van een goederenwagen niet buiten het profiel van vrije ruimte stak. Omdat er in Europa verschillende profielen bestaan, kon de ladingmal in verschillende posities worden ingesteld. In 2004 was een van de meetprofielen verdwenen.


Hulshorst, 25 april 2005. Loc 1 van Van den Bergh's Margarinewerke, gebouwd in 1949 door Fried. Krupp Locomotivfabrik in Essen, fabrieksnummer 2298. Deze vuurloze stoomloc staat sinds medio 1999 bij restaurant RailRoads, vlakbij het vroegere station Hulshorst.


Houten, 21 januari 2004. Het vroegere stationsgebouw van Houten, gefotografeerd vanuit de tram die tussen het huidige station en de halte Houten Castellum rijdt. Het is een SS-ontwerp uit 1866, dat ook bij andere stations heeft gestaan, zoals in Geldermalsen, Culemborg en Schalkwijk, een niet meer bestaand station tussen Houten en Culemborg. In augustus 2007 is dit gebouw een eind verplaatst.


Huwelijkscadeau

Diepenveen, 2005. Een postbode komt soms aparte dingen tegen. Zoals deze stroomafnemer van een Hondekop
die ergens in een voortuin staat. Hoe komt zo'n ding daar terecht? Foto Rinus de Boer.
Het raadsel is inmiddels opgelost door Bert van Osch, werkzaam bij de lijnwerkplaats in Onnen. De stroomafnemer is tijdens de trouwdag van zijn collega in de tuin neergezet (inmiddels is die verhuisd en is de stroomafnemer verdwenen). Bij een andere gelegenheid heeft men een automatische koppeling van 200 kilo bij iemand ingegraven, vlak voor zijn voordeur.


Hardenberg, 26 juli 2006. Motorrijtuig 2260 van de BVG (Berliner Verkehrsbetriebe) op het parkeerterrein van de Evenementenhal Hardenberg. Foto Fokko van der Laan.


Erica, 16 juni 2006. Een diesellocje vermomd als vuurloze stoomloc. Het locje heeft dienst gedaan op de Flevohof. Tegenwoordig bevindt het zich in het Industrieel Smalspoor Museum. Foto Homan Bonder.


Aljustrel (Portugal), 6 juli 2006. Een O&K-loc die dienst heeft gedaan bij de inmiddels gesloten mijnen van Aljustrel (SA Belge des Mines d'Aljustrel). De loc reed hier onder het nummer 11. Gebouwd door Orenstein & Koppel in 1937, fabrieksnummer 13021. Bij deze mijn werd de ongebruikelijke spoorwijdte van 920 mm toegepast. Foto Kees Hazevoet.


Monument in Gennep

Gennep, 21 november 2006. Loc 94 1640 staat opgesteld als monument ter herinnering aan de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorwegmaatschappij (NBDS). De Pruisische T16' die nu in Gennep staat heeft echter niets met deze maatschappij te maken. Foto's Aad de Meij.

Meer over de NBDS.


Vordernberg, juli 1976. Loc 297.401, een van de in 1941 voor de Erzbergbahn gebouwde tandradlocs met zes aangedreven assen (1'F1'). Ze waren drie keer zo sterk als de locs van de serie 97, maar ze voldeden niet goed. Foto Ronald Heyne.


Zie ook:




vorige       start       omhoog