Stoomtrein Valkenburgse Meer

Nationaal Smalspoormuseum, restaurant De Tender

Kom in de sfeer bij het Valkenburgse Meer! We hebben het hier over Valkenburg in Zuid-Holland, dat tegen Leiden aanligt. Hier is het Nationaal Smalspoormuseum gevestigd, dat een grote, deels rijdende, collectie smalspoormaterieel bezit. Naast het gebouw van de Stoomtrein Valkenburgse Meer staat restaurant De Tender, dat ook enige spoorse objecten bezit.

Ik was hier in 2006. Inmiddels is de organisatie omgedoopt tot Stoomtrein Katwijk Leiden.



Valkenburg ZH, 18 november 2006. Sik 366 bij de toegang tot het Valkenburgse Meer. Aanvankelijk was het locje hier nog in zijn Strukton-beschildering te zien (foto Tim Goorman, 25 november 2004).


Valkenburg ZH, 18 november 2006. Bij restaurant De Tender staat Blokkendoos C9410.


Valkenburg ZH, 18 november 2006. Toegang tot de Stoomtrein Valkenburgse Meer.


Valkenburg ZH, 18 november 2006. Hier werd uw webmaster gespot door Tim Goorman.


Valkenburg ZH, 18 november 2006. Kipkarren werden tot in de jaren vijftig veel gebruikt door aannemers. De wagens reden over tijdelijk aangelegd smalspoor, en werden getrokken door kleine stoom- of diesellocjes. Door de opkomst van de vrachtauto is dit materieel in onbruik geraakt.


Valkenburg ZH, 18 november 2006. De Stoomtrein Valkenburgse Meer beschikt over een grote collectie smalspoormaterieel. In het museum zijn ook veel modellen en gereedschappen te bekijken. In een grote werkplaats wordt door vrijwilligers aan het materieel gewerkt.


Valkenburg ZH, 18 november 2006. Primeur voor Langs de rails: de eerste officiële stoomtrein naast het nieuwe perron. Achter de historische telefooncel (die nog wel grijs geschilderd moet worden) zal een echt stationsgebouw verschijnen, compleet met overkapping van de sporen. Ook een locomotiefloods en een rijtuigloods staan op het programma van dit rijdende museum.


Spoorwegmuseum Utrecht, 1 februari 1994. Loc 13 "Silvolde" op normaalsporige draaistelletjes. Deze loc is in 1900 gebouwd door de Machinefabriek Breda (Backer en Rueb). De loc heeft dienst gedaan bij Geldersche Stoomtramweg Maatschappij (GSTM, later GTW). De loc is genoemd naar een van de plaatsen die de GSTM aandeed. Na het staken van het personenvervoer kwam de loc in de rangeerdienst in Doetinchem. In de zomer van 1956, bij het 75-jarig jubileum van de Gelderse Tramwegen, werd met deze loc en bijpassende tram een toeristische dienstregeling gereden tussen Doesburg en Doetinchem. In 1957 werd deze dienstregeling herhaald, omdat in dat jaar de tramdienst definitief beëindigd werd. In 1975 verhuisde het tramstel naar Utrecht. Tussen 1996 en 2000 vond het onderdak in het Openluchtmuseum in Arnhem. Tegenwoordig bevindt het materieel zich bij het Nationaal Smalspoormuseum.


Purmerend Overwhere, 18 mei 1974. Een O&K-loc als monument, ter beschikking gesteld door aannemersbedrijf N.V. v/h A. de Groot & Zn. De loc is in 1922 gebouwd door Orenstein & Koppel, fabrieksnummer 10145. Een bijzonderheid is de plaatsing van de kolenbakken, die geheel in de cabine liggen. De loc is gekocht via Du Croo & Brauns. Deze naam staat vermeld op het driehoekige plaatje op het machinistenhuis. De aannemer beschikte over twee van deze machines. Na de oorlog zijn de machines in zeer slechte staat teruggevonden. Slechts één is gereviseerd. Aan het eind van de jaren zestig werd zij bij het station Purmerend Overwhere opgesteld. De loc draagt de naam Sandra, naar de kleindochter van de heer Groot. Sinds 1981 bevindt de loc zich bij het Nationaal Smalspoormuseum.

Purmerend, 4 september 2010. Sandra keerde weer een keer terug naar Purmerend. Over een tijdelijk spoor
reed ze een stoomweekend lang heen en weer tussen de Koemarkt en de Kaasmarkt. Foto Michel Bikkel.


1970-1980. Jubileumuitgave van de Nederlandse Smalspoor Stichting. In 1980 uitgegeven bij het 10-jarig jubileum van de NSS.

De NSS was aanvankelijk actief op het terrein van de Leidsche Duinwater Maatschappij. Later is uit deze organisatie het Nationaal Smalspoormuseum bij Valkenburg (Z.H.) voortgekomen.


Nederlandse industrielocomotieven. Overzicht van in Nederland door aannemers, verhuurders en de industrie gebruikte smalsporige stoom­locomotieven. Door Hans de Herder. Uitg. Uquilair, 2001. ISBN 9071513416. Deel 36 in de boekenreeks van de NVBS.

In Nederland hebben smalsporige stoomlocomotieven ruim tachtig jaar hun arbeid verricht. Niet alleen hun werkterrein was zeer gevarieerd: zij waren actief bij het graven van kanalen, het aanlegen van wegen, het opwerpen van dijken of vervoer van klei. Maar ook de omvang van het werk kon variëren van het transport van één kiepwagen per daag tot het maken van verschillende ritten over lange afstanden met zware treinen met grond, zand of veen. Even gevarieerd als het werk dat zij verrichtten was de voor het werk geschiktste locomotief in te zetten kon de gebruiker een keuze maken uit exemplaren met verwarmde oppervlakten van de ketels van 7 m² tot 55 m². Veel locomotieven waren al van verre herkenbaar aan hun uiterlijk: dat was een Henschel, dat een O&K en die andere een Maffei. Ook aan de zware arbeidsomstandigheden voor het personeel op de locomotieven wordt aandacht geschonken.

Achterin het boek is een overzicht opgenomen van de eigenaars van de diverse locomotieven. Een aantal exemplaren is museaal bewaard gebleven, onder andere bij de Stoomtrein Valkenburgse Meer.



Zie ook:

Website:




vorige       start       omhoog