P a n o r a m a f o t o's


Utrecht, 21 juni 2004. Ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van de Kinderboekenweek is ICM 4028 van een kleurrijke bestickering voorzien. Vanwege onze smalle beeldschermen heb ik het treinstel iets ingekort...


Dordrecht, 16 mei 2004 en Roosendaal, 4 juli 2004. Locs 41 360 en 23 071. Beide foto's zijn opgebouwd uit een paar afzonderlijke opnamen die met een zogeheten stitch-programma zijn samengevoegd. Deze twee locs zijn allebei door Jung gebouwd; deze fabrikant monteerde de fabrieksplaatjes altijd op de cilinders.


Roosendaal, 4 juli 2004. Tientallen fotografen stonden vergeefs te wachten tot ze een plaatje konden schieten zonder mensen erop. Ik liep naar de andere kant van de locomotieven, en kon daar ongestoord aan het werk met mijn supergroothoeklens. Thuis op de pc heb ik daarna nog wat montagewerk verricht en een verdwaalde kleuter weggegumd. Van links naar rechts: diesellocs 2459 en 2233 van de VSM, loc 1501 van de Stichting Klassieke Lokomotieven (KLOK), loc 1302 van het Spoorwegmuseum, loc 1251 van ACTS en nog net te zien loc 1122 van de KLOK.


Utrecht Centraal, 27 mei 2003. Treinstel 4001 in een trein naar Enschede. Nog een paar maanden, en dan is het gedaan met de eerste serie Koplopers. Het treinstel is aan de linkerkant gekoppeld met 4201. Deze foto is opgebouwd uit vijf delen, die met een speciaal programma aan elkaar zijn geplakt. Zo'n "stitch"-programma kreeg ik cadeau bij een digitale camera, maar er is vast op internet ook iets te vinden.


Utrecht Centraal, 28 juni 2003. Vooral op zomerse dagen puilen de fietsrijtuigen die tussen Limburg en Haarlem meerijden uit. Een extra fietsrijtuig aankoppelen is niet mogelijk, omdat de treinen dan te lang worden voor de perrons. Enkele meters speling is er echter nog wel, vandaar dat bij wijze van proef een van deze rijtuigen is verlengd. Hierbij is gebruik gemaakt van een deel van een uitgebrand koprijtuig. Als je foto's wilt "stitchen" zijn er twee mogelijkheden. 1) Je kunt de foto's allemaal vanaf dezelfde plek maken, dus draaiend om je eigen as. Je krijgt dan een vertekend beeld, zoals bij treinstel 4001 op de vorige foto. 2) Je kunt ook evenwijdig langs het onderwerp lopen en een aantal foto's maken. Tijdens het monteren kwam ik op het idee om een deel van de foto's een keer extra te gebruiken. Hierna is nog wel enige nabewerking nodig in de voor- en achtergrond.


Hilversum, 24 mei 2003. Van links naar rechts loc 241 697 met een Hoogovenstrein richting Utrecht, een stoptrein naar Amsterdam en een internationale trein getrokken door loc 1833 richting Amersfoort. Collage van twee foto's. Welke twee treinen zijn tegelijk gefotografeerd?


Hilversum, 24 mei 2003. Loc 52 8139 van de VSM is met de Grachten-Express op weg van Bad Laer naar Amsterdam. Rechts een omgeleide Regiorunner uit Utrecht, eveneens op weg naar Amsterdam. Fotocollage. Dit is een vrij eenvoudige klus: twee foto's die vanaf hetzelfde standpunt zijn genomen doormidden knippen en tegen elkaar plakken. Misschien is het nodig om wat aan de bovenleiding te sleutelen, maar dat ziet toch niemand.


Groenekan, 10 mei 2003. Het blokkendoostreinstel, op weg naar Amersfoort, nadert via het hoge spoor uit de richting Utrecht Overvecht. Rechts een stoptrein naar Baarn. Ook dit is een fotomontage; in werkelijkheid zouden deze twee treinen elkaar in de flank aanrijden, ter hoogte van de vroegere halte Groenekansedijk.


Den Dolder, 27 april 2003. Links een stoptrein naar Utrecht, rechts een sneltrein naar Amersfoort. Een foto als deze is alleen te maken met een visooglens, die ik niet heb, en dan moet je nog geluk hebben dat de treinen precies op het goede moment voorbij komen. Dit is een montage van twee digitale foto's.


Woerden, 8 mei 2003. Soms moet je als fotograaf een beetje geluk hebben. Of het geluk achter de computer een beetje sturen. Een plan V uit Leiden, een Koploper naar Utrecht en een Sprinter naar Rotterdam. Collage van drie foto's. Bij het fotograferen heb ik er al rekening mee gehouden dat ik zo'n collage wilde maken.


Eindhoven. Op 10 april 2002 stond dieselloc PB01 van Short Lines gereed voor vertrek richting Best. Op 13 mei 1988 was loc 1221 onderweg met een trein van Venlo naar Rotterdam. Over deze fotocollage heb ik van tevoren niet nagedacht; het zijn twee foto's die toevallig vanaf hetzelfde standpunt zijn genomen. Ik moest wel het zonlicht op loc 1221 een stukje draaien.


Bilthoven. Op 15 mei 1973 passeerde een Hondekop als sneltrein naar Utrecht. Op 27 maart 2003 was meetrijtuig Jules op weg naar Amersfoort. Dit soort collages vergt flink wat gedoe om de scheiding in het midden te verdoezelen en om de wolkenlucht in beide delen gelijk te krijgen.


Bilthoven, 14 juni 2003. Treinstel 766 van de Stichting Mat'54 Hondekop-vier, rechts een plan V op weg naar Utrecht. Eenvoudige montage van twee foto's, die kort na elkaar vanaf dezelfde plek op het perron zijn genomen. Brandpuntsafstand 50 mm, kleurennegatieffilm (het laatste rolletje dat ik heb volgeschoten, omdat ik alleen nog maar digitaal fotografeer).


Utrecht Centraal, 15 maart 2004. Dezelfde werkwijze als bij de foto hierboven. Rechts treinstel 419, dat in de laatste fase van zijn leven in het groen rondreed. Links een stoptrein uit Leiden.


Aulendorf, 17 september 1971. Vertrek van loc 052 856 met een trein naar Ulm. Montage: de loc is drie keer gekopieerd.


Tübingen, 1 maart 1971. Locs 038 313 en 144 037. Eenvoudige collage van twee ingescande zwartwitnegatieven.


Bw Tübingen, 1 maart 1971. Losse loc 038 382 stormt het Bw voorbij richting Horb. Om een panoramafoto te maken is niet altijd een bijzondere bewerking nodig. Dit is een gewone foto waarvan een deel van de boven- en onderkant is weggelaten.


Hilversum, 5 april 1969. Treinstellen 343 en 227 passeren het onderstation nabij Hilversum Sportpark. Wegens onderhoud aan het onderstation doet op dat moment een mobiele gelijkrichterwagen dienst. Daarvan heeft NS er acht gehad, gebouwd tussen 1938 en 1957. Een van deze wagens (nummer 2) is tijdens de Tweede Wereldoorlog verdwenen. De laatste stond bij het onderstation Sittard en is in 2002 gesloopt. (Montage van twee foto's.)


Stationsplein Wernigerode, 4 augustus 2004. Links het station van de Harzer Schmalspur-Bahnen, rechts het station van de DB. Dat laatste station bevat van links naar rechts een tijdschriftenwinkel, een souveniershop en een Italiaans restaurant. Kaartjes te koop in de automaat. Op het station van de HSB kun je wel gewoon aan het loket kaartjes kopen, en ook veel boeken, videobanden en snuisterijen. Dit is een montagefoto; let op de vrouw met het rode rokje.


Panoramafoto van Amsterdam Centraal, 12 december 2011. Eén persoon staat er twee keer op.

Amsterdam Centraal, 2 november 2006. Treinstellen 113 en 115 van de HIJSM (Haarlem-IJmuidense Spoorweg Maatschappij).


Utrecht, 30 november 2005, 16:00 uur. Uitzicht uit het raam van mijn werkkamer: 14e etage Fortis-toren. Montage van drie foto's.


The making of

   

Panoramafoto van station Maastricht, 19 oktober 2006. Samengesteld uit vier foto's die vanuit hetzelfde standpunt zijn genomen. Samengevoegd met de mergefunctie van Photoshop, daarna heb ik nog een perspectiefcorrectie toegepast.



 

Utrecht, stadsbusstation, 20 februari 2007. Als jullie ooit eens een panoramafoto tegenkomen waarop je mij ziet wachten op lijn 11, dan weet je wanneer deze foto is gemaakt. Deze auto van Cyclomedia rijdt steeds tien meter, staat dan stil om de camera een foto van 360 graden te laten maken, rijdt dan weer verder, etcetera. De aldus gemaakte foto's worden door het bedrijf "cyclorama’s" genoemd. Website www.cyclomedia.nl.



Panoramacamera's

Er bestaan eenvoudige panoramacamera's, die een smal gedeelte van een normaal kleinbeeldnegatief belichten. Wie een gewone kleinbeeldcamera met groothoeklens gebruikt, kan hetzelfde effect bereiken met waarschijnlijk betere kwaliteit. Je laat de foto afdrukken op bijvoorbeeld 20x30 cm, en snijdt de randen eraf.

Er bestaan ook "echte" panoramacamera's. Zo is er vroeger in Rusland een zeer fraai apparaat gebouwd dat werkt met een lens die bijna 180 graden ronddraait. De camera werkt met gewone kleinbeeldfilm, maar de negatieven worden 9 cm breed. Dat kan het lastig maken om er vergrotingen van te (laten) maken. Deze camera's zijn nog wel tweedehands te koop, maar zijn zeer prijzig. In juni 2003 fotografeerde ik zo'n camera in een fotowinkel in Amsterdam. Let op de grote zoeker. Prijs 395 euro.

Een goedkope methode om panoramafoto's te maken heb ik hierboven gedemonstreerd: verschillende foto's aan elkaar plakken. Daar bestaan speciale computerprogramma's voor, die automatisch op zoek gaan naar overlappende delen. Maar je kunt ook gewoon met de hand aan de slag, bijvoorbeeld met Photoshop. In recente versies van Photoshop zit een mergefunctie.



360º HSL-Zuid. Panoramafoto's van Siebe Swart, gemaakt tijdens de aanleg van de HSL-Zuid. Uitgegeven door Rijkswaterstaat in juni 2007.

Zie ook het thema Hogesnelheidstreinen.


Zie ook:




vorige       start       omhoog