Nederlandse spoorwegen of Nederlandse Spoorwegen?
Hoe lang bestaan de Nederlandse spoorwegen? Als
je "spoorwegen" met een kleine letter schrijft, dan
is het logisch om uit te gaan van 1839, het jaar waarin de eerste Nederlandse trein reed tussen Amsterdam en Haarlem. Deze
lijn was aangelegd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM of HIJSM). De HIJSM is opgericht in 1837,
maar toen reden er dus nog geen treinen.
Een andere maatschappij uit de beginjaren was de Nederlandsche Rijnspoorwegmaatschappij (NRS). Toen het niet opschoot met het aanleggen van spoorlijnen door particuliere maatschappijen, besloot de Nederlandse staat om zelf spoorlijnen te laten aanleggen. De exploitatie hiervan werd overgelaten aan de HSM en aan de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS). Dit was dus eveneens een particuliere maatschappij. Twee andere spoorwegmaatschappijen waren de Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij (NCS) en de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij (NBDS). Verder bestonden er veel maatschappijen die lokaalspoorwegen exploiteerden.
Van de grote spoorwegmaatschappijen bestonden in 1917 alleen nog de HSM en de SS, die elkaar flink beconcurreerden. Vanwege de economische omstandigheden waren ze gedwongen samen te gaan werken. Zo ontstond de belangengemeenschap Nederlandsche Spoorwegen. Er kwam een gemeenschappelijke dienstregeling en de materieelparken werden samengevoegd. De stoomlocomotieven kregen in 1921 allemaal een nieuw nummer. Op 1 januari 1938 werd de belangengemeenschap omgezet in de N.V. Nederlandsche Spoorwegen (NS). De letters ch zijn op 6 maart 1964 uit de naam verdwenen.
Hoe lang bestaan de Nederlandse Spoorwegen? Als je "Spoorwegen" met een hoofdletter schrijft moet je uitgaan van 1938, of misschien van 1917. Desondanks schrijft een huppelkutje van de Koppeling: "2012 is trouwens ook het jaar waarin NS 175 jaar oud wordt. Een respectabele leeftijd. Dat we dat niet onopgemerkt voorbij laten gaan, moge duidelijk zijn. Hoe en wat precies, dat is nog even een verrassing: een clubje feestneuzen is drukdoende met de voorbereidingen en hen storen we liever niet."
Jubilea van de Nederlandse spoorwegen zijn gevierd in 1939, 1964 en 1989. Logisch zou het dus zijn om het volgende jubileum te vieren in 2014.
Er is een tijd geweest waarin het lonend was om spoorwegaandelen te bezitten. Rechtsboven een obligatie van de N.V. Nederlandsche Spoorwegen, eenduizend gulden aan toonder, uitgegeven in 1957. Een van de handtekeningen is die van president Den Hollander. Bij de obligatie behoorden 50 coupons, waarvan de laatste in 1982 zou vervallen. De obligatie is echter jaren voor die tijd afgekocht. Ik ga hier dus niet meer rijk van worden.
